Matumizi ya Mhusika Kipofu katika Filamu za Kiswahili
Ikisiri
Makala hii inakusudia kuchunguza matumizi ya mhusika kipofu katika filamu za Mboni Yangu (Wastara, 2002), Family Tears (Kanumba, 2008) na Siyabonga (Gabo, 2017). Sababu ya uchunguzi huu inatokana na madai kwamba, walemavu wasioona wana fursa ya kujiingizia kipato na kukuza uchumi binafsi (Chamba, 2011). Madai mengine ni kwamba, watunzi huutumia ulemavu kama mtindo wa kipekee unaomwezesha kuwasilisha ujumbe kwa hadhira lengwa kupitia filamu. Data za makala hii zilikusanywa kwa kutumia mbinu ya utazamaji na usikilizaji, Nadharia ya Uamilifu iliasisiwa na Bronislaw Malinowski, Auguste Comte, Emile Durhheim na Herbert Spencer katika karne ya 19 ndiyo iliyoongoza ukusanyaji na uchambuzi wa data za makala hii. Matokeo ya utafiti yanaonesha kuwa mhusika kipofu katika flamu anatumiwa na mtunzi kwa lengo la kuitazamisha jamii nafasi ya walemavu katika jamii dhidi ya mtazamo hasi wanaojengewa na jamii.
Upakuaji
Marejeleo
Abdalla, I (2018) Nafasi ya Mwanamke katika Fasihi Simulizi. Dar es Salaam. TUKI.
Ambrose, B. M. (2014) Kuchunguza Masuala ya Kisiasa katika Riwaya za Shaabani Robert: Mfano wa Kusadikika na Kufikirika. Tasnifu ya M.A Kiswahili (Haijachapishwa) Chuo Kikuu Huria cha Tanzania.
Bayyo, F. B. (2020) Usawiri wa Jinsi ya Kiume katika Riwaya Teule za Shafi Adam Shafi. Tasnifu ya M.A Kiswahili (Haijachapishwa) Chuo Kikuu cha Dodoma.
Everett, L. na Worthington, Jr. (2005). Handbook of Forgiveness. New York: Routledge.
Farr, J.S. (2011). Novel Bodies. Lewisburg: Bucknell University Press.
George, G. (2014) Usawiri wa Mwanamke katika Tamthiliya Teule za Penina Muhando. Tasnifu ya M.A Kiswahili (Haijachapishwa) Chuo Kikuu cha Dodoma.
Kandagor, M. (2013) Nafasi ya Lugha na Vyombo Vingine vya Kimawasiliano katika Vita Dhidi ya UKIMWI nchini Kenya. Kioo cha Lugha 11(1):91-104.
Mahenge, E. G. (2013) Fasihi na Ulemavu: Uchambuzi wa Methali za Kiswahili. Morrisville: Lulu.com.
Mahenge, E.G. (2017) Msigano wa Majina ya ‘Walemavu’ katika Jamii za Wazungumzaji wa Kiswahili: Mifano kutoka Tanzania. Kioo cha Lugha JZ, 11 UK.78-90.
Maitaria, J. N. (2018) “Methali katika Ushairi wa Shaaban Robert”. Mulika, JUZ 36(I) Uk. 53-65). Dar es Salaam.
Malinowski, B. (1940). A Scietific Theory of Culture. New York: Oxford University.
Mavisi, R. (2016) “Usawiri wa Wahusika wa Kike katika Riwaya Teule za Zainabu Burhani”. Kioo cha Lugha JZ, 16 UK. 65-80.
Moh’d, M. N. (2018). Aina za usambamba na dhima zake katika riwaya teule za Kiswahili. Tasnifu ya Uzamivu (Haijachapishwa) Chuo Kikuu cha Zanzibar (SUZA).
Mohammed, H. K. (2024) Mwingilianomatini katika Riwaya Teule za Mwenda Mbatiah. Tasinifu ya Umahiri (Haijachapishwa) Chuo Kikuu cha Kenyataa.
Nguyi, S. K. (2017). Uchunguzi wa Vipengele Teule vya Fani katika Mashetani wa Alepo. Tasinifu ya Tazimili (Haijachapishwa) Chuo Kikuu cha Nairobi, Nairobi.
Nyamemba, R. (2015). Uchambuzi Linganishi wa Maswala ya Vijana na Jinsi Yanavyoshughulikiwa na Waandishi katika Diwani ya Tunu ya Ushairi. Tasnifu ya M.A Kiswahili (Haijachapishwa) Chuo Kikuu cha Nairobi
Othman, Z. O. (2018) Kuchunguza Fani na Dhamira ya Malezi ya Watoto katika Riwaya ya Watoto wa Mama Ntilie. Tasinifu ya M.A Kiswahili (Haijachapishwa) Chuo Kikuu Huria cha Dar es Salaam.
Sosoo, F. K. (2020) “Ushujaa katika Motifu ya Safari ya Msako na Utamaduni na Falsafa ya Kiafrika” Kioo cha Lugha 2020, 18:152-171.
Ussi, U. J. (2015) Suala la Utendaji katika Michezo ya Jadi ya Watoto: Mfano Kutoka Bumbwini- Zanzibar. Tasnifu ya M.A Kiswahili (Haijachapishwa) Chuo Kikuu cha Dodoma.
Copyright (c) 2026 Chrispina Madembwe, Elias Sabaga, Wambi Trezia Mwanyanje
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
