Tathmini ya Historia ya Mwafrika kupitia Tamthilia Teule za Emmanuel Mbogo; Shujaa Mirambo (2021) na Malkia Bibi Titi Mohammed (2018)

Ikisiri

Makala hii imeshughulikia tathmini ya historia ya Mwafrika kupitia tamthilia teule za Emmanuel Mbogo; Shujaa Mirambo (2021) na Malkia Bibi Titi Mohammed (2018). Suala la historia na fasihi limeshughulikiwa na watafiti mbalimbali ingawa kwa mitazamo iliyo tofautitofauti. Nasimiyu (2013), alitathmini namna mazingira ya kihistoria na ya kijamii yameathiri uwasilishaji wa maudhui katika Diwani ya Dhifa. Munyao (2017) naye alichunguza jinsi taaluma za historia na fasihi huingiliana kwa kuuhakiki Utenzi wa Nchuu Cwavo yapo Tini mwa Irara. Ndung’u 2023 alichunguza athari za kihistoria katika ukuaji wa riwaya za Nyongo Mkalia Ini na Mafamba. Usomi na udurusu wa kina kuhusu yaliyoandikwa kuhusu mada umebainisha kuwa, hakuna mtafiti aliyewahi kuitathmini historia ya Mwafrika hasa kwa kuzitumikiza tamthilia za Emmanuel Mbogo; Shujaa Mirambo na Malkia Bibi Titi Mohammed. Watafiti mbalimballi walijishughulisha na masuala ya mikinzano na mivutano ya vizazi, masuala ya kijinsia, kuupiga vita ufisadi na kuyatalii masuala ya tanzia, bali hawakujihusisha na urekebishaji wa historia ya Mwafrika. Kama walifanya hivyo, ni kwa uchache. Pana haja ya kusisitiza kuhusu kusahihisha mitazamo hasi iliyotokana na ukoloni na Mwafrika mwenyewe wa kisasa juu ya Mwafrika kama mkazi wa bara la Afrika. Makala hii imeongozwa na nadharia za Upembuzi na Uhalisia. Nadharia ya Upembuzi iliasisiwa katika karne ya 19 na Mjerumani kwa jina Hegel. Alidai kwamba, lengo muhimu la upembuzi ni kuyachambua masuala yalivyo na kuyadhihirisha kwa nia ya kuondoa mivutano na mikwaruzano kati ya masuala mbalimbali. Uhalisia ni uwasilishaji wa vitu, vitendo na hali za kijamii kama zilivyo bila kuhusisha udhahania. Hutumiwa kuainisha tapo la fasihi ya karne ya 19 na huwa ni uzingativu wa vitu halisi vinavyobainika kupitia mishipa ya utambuzi wa binadamu. Data iliyotumiwa ilitolewa katika maktaba ambako tamthilia teule, makala, magazeti, majarida na vitabu vinavyohusiana na mada husika vilisomwa na kuchambuliwa kwa undani. Matokeo yamewasilishwa na dondoo mwafaka kutoka tamthilia zilizoteuliwa zikaonyeshwa. Matokeo ya utafiti huu yamebainisha kwamba, tamthilia za Shujaa Mirambo na Malkia Bibi Titi Mohammed zimejaribu kuiboresha picha ya kiongozi wa Kiafrika na mwanamke wa Kiafrika. Ili kuyafanikisha malengo yake, mwandishi alitumia mbinu kama vile majigambo, majibizano, nyimbo na hata jazanda. Katika tamthilia ya Malkia Bibi Titi Mohammed, picha ya Mwafrika inaboreshwa kwa mbinu za kisanaa kama nyimbo na ushairi, motifu ya safari, mjadala, jazanda, wajumbe na barua.