Uchunguzi wa Sababu za Mwitiko wa Hadhira Unaojitokeza katika Filamu Teule za Kitanzania za Mtandaoni

  • Wafaa A. Eisa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam
Keywords: Mwitiko, Filamu za Kitanzania za Mtandaoni na Hadhira
Sambaza Makala:

Ikisiri

Makala hii imechunguza sababu za mwitiko wa hadhira unaojitokeza katika filamu teule za Kitanzania ambazo zinapatikana katika mtandao wa Netflix  za Bahasha (2018) na Binti (2021). Makala hii imeongozwa na Nadharia ya Upokezi. Uchambuzi wa Makala hii umetumia mkabala wa kitaamuli. Uchambuzi wa data na uwasilishaji wa matokeo katika makala hii umefanywa kwa maelezo. Vilevile, data za uwandani na za mtandaoni zimechambuliwa kwa njia ya kimaelezo. Data za Makala hii zilipatikana uwandani kutoka katika kata tatu za Mkoa wa Dar es Salaam za Kariakoo, Ilala na Mwenge. Aidha, data za makala hii zilipatikana mtandaoni kutoka katika mtandao wa Netflix na You-Tube. Data za makala hii ni sehemu ya data zilizokusanywa kwa ajili ya shahada ya uzamivu ya mwandishi wa makala hii. Mbinu ya usaili ilitumika kukusanya data kutoka kwa hadhira ya filamu teule. Sampuli ilihusisha jumla ya filamu teule mbili na watoataarifa 15. Matokeo ya makala hii yameonesha sababu mbalimbali za mwitiko wa hadhira unaojitokeza katika filamu teule za Kitanzania. Sababu hizi zinatokana na hadhira au filamu yenyewe. Miongoni mwa sababu hizi ni pamoja na: maudhui, mandhari, ufundi wa kuwachora wahusika, maleba, muktadha wa kiutamaduni na uhusiano wa kihisia. Makala hii imependekeza kwamba watayarishaji wa filamu wanatakiwa kuzingatia sababu hizi zinazoathiri na kusababisha mwitiko wa hadhira ili kuboresha uzoefu wa filamu na kuelewa umuhimu wa filamu kama chombo cha mawasiliano pamoja na kupata hadhira pana zaidi. Makala hii imegawanyika katika sehemu nne: utangulizi na mapitio ya maandishi, Nadharia ya Upokezi, sababu za mwitiko wa hadhira unaojitokeza katika filamu teule na hitimisho

Upakuaji

Bado hatuna takwimu za upakuaji.

Marejeleo

Andrews, Z. (2024). Sleepless in Seattle to Barbie: A Representation of Female Anger in Cinema. Tazmili ya Umahiri. Chuo Kikuu cha Texas Tech (Haijachapishwwa).

Brodwell, D. (1998). On The History of Film Style. Boston: Harvard University Press.

Brownrigg, M. (2024). The Rise of Film Making in Tanzania. Ilyosomwa tarehe 03/11/2024 katika https://selamta.ethiopianairlines.com/destination/the-rise-of-film-making-in- tanzania/

Davis, T. na Womack, K. (2005). Formalist Criticism and Reader Responnse Theory.

Davies, P. (2014). The Act of Reading Film: Reception Theory and Audience Response. Tazmili ya Umahiri. Chuo Kikuu cha Sussex. (Haijachapishwa).

Debjani, R. (2014). Cinema in the Age of Digital Revolution. International Journal of Interdisciplinary and Multidisciplinary Studies (IJIMS), 1 (4): 107-111.

Donna, N. (1992). The Impact of Literature Based Reading. Upper Saddle River: Pearson Education.

Faustine, S. (2020). Msukumo wa Jamii katika Mabadiliko ya Utendaji wa Tamthilia ya Kiswahili. Mulika, 39: 96-111.

Fish, S. (1980). How to Recognize a Poem When You See One. Is There a Text in this Class? The Authority of Interpretive Communities. Cambridge, MA: Harvard University Press.

Gallese, V. na Guerra, M. (2012). "Embodying Movies: Embodied Simulation and Film Studies." Cinema: Journal of Philosophy and the Moving Image, 3: 183-210.

Grobal. T. (2009). Embodied Visions: Evalution, Emotion, Culture, and Film. Oxford University Press.

Gumbo, M. (2010). Use of Costumes in Tanzanian Fiction Films: The Case of Oprah and From China with Love. Tasnifu ya Umahiri. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (Haijachapishwa).

Hall, S. (1973). Encoding and Decoding in the Television Discourse. Discussion Paper. University of Birmingham, Birmingham.

Hall, L. (2008). Film: Audiences-Film Studies. Research Guides Dartmouth. Retrieved from https://researchguides.dartmouth.edu/filmstudies/introduction

Hogan, P. (2011). What Literature Teaches Us About Emotion. Cambridge University Press.

Holub, R. (1984). Reception Theory: A Critical Introduction. London: Methuen.

Iser, W. (1974). The Implied Reader: Patterns of Communication in Prose Fiction from Becket. Baltmore and London: The Johns Hopkins University Press.

Iser, W. (1978). The Act of Reading: A Theory of Aesthetic Response. London and Henley: The Johns Hopkins University Press.

Jedlowski, A. (2022). Toward the Platformization of African Film Distribution: Netflix in Nigeria. Studies in World Cinema,2, 98-127.

Kang’anga, M. (2006), “A New Trend in Tanzanian Film Making Challenges and Prospects”.Tasnifu ya Umahiri. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. (Haijachapishwa).

Kasiga, G. (2013). “U-Nigeria Katika Filamu za Tanzania: Chanzo Chake, Sababu za Kutumiwa na Athari zake kwa Wa-Tanzania.” Tasinifu ya Umahiri, Chuo Kikuu cha Dodoma (Haijachapishwa).

Kasiga, G. (2016). U-Nigeria: Athari zake katika Filamu za Kiswahili nchini Tanzania. Mulika, 37: 72-86.

Kasiga, G. (2019). Mwanzo na Mdhihiriko wa U-Nigeria katika Filamu za Kiswahili Nchini Tanzania. Katika Ponera, A. S na Badru, Z. A. (Wah.), Koja la Taaluma za Insia: Kwa Heshima ya Profesa Joshua S. Madumulla (663-680). Dar es Salaam: Karljamer Publishers Ltd.

Kasiga, G. (2020). Filamu ya Kiswahili: Fasihi Simulizi Ilyostawi. Mwanga wa Lugha, 107-124

Katalin, B. na Brendan, R. na Janine, B. (2020). Shot scale matters: The effect of close-up frequency on mental state attribution in film viewers - ScienceDirect.

Lehman, P. na Luhr, W. (2003). Thinking About Movies: Watching, Questioning and Enjoying. USA: Blackwell Publishing.

Lee, K. (2016). Audience Response and from Film Adaptation to Reading Literature. Comparative Literature and Culture, 18 (2): 1-6.

Lee, R. (2019). What’s Up, Audience? The Cresset, 36 (9): 26-27.

Madumulla, J. S. (2009). Riwaya ya Kiswahili: Nadharia, Historia na Misingi ya Uchambuzi. Nairobi: Phoenix Publishers.

Mahenge, E. (2017). Filamu ya Kiswahili. Lulu.Com.

Mavisi, R, na Nabea, W. (2022). Usawiri wa mandhari kibibliotherapia katika hadithi fupi teule za Kiswahili. Eastern Africa journal of Kiswahili, 1(1): 33-42. https://doi.org/10.51317/eajk.v4i1.137

Mbura, O. (2020). Social Media Marketing Platforms Use and Effectiveness of Marketing Communication in the Tanzania’s Telecommunication Industry: Evidence from Vodacom Company. University of Dar es Salaam Library Journal,15 (2): 39-56.

Mbura, O. (2022). Effects of Digitalization on the Three-tier Structure of Tanzania’s Film Industry. UMMA, 9(1): 140-163.

Migodela, W. (2020). Kuchunguza Mtindo katika Nyimbo za Tiba Asili: Mifano kutoka Nyimbo za Waganga wa Mkoa wa Ruvuma. Tasnifu ya PhD: Chuo Kikuu Huria cha Tanzania (haijachapishwa).

Mlacha, K. (1985). Wahusika katika riwaya za Kiswahili. Dar es Salaam: Taasisi ya uchunguzi wa Kiswahili.

Mnenuka, A. (2021). Fluidity and Fixity of Performer, Audience and Performing Space. UMMA, 8(1): 37-54.

Msemwa, K. (2012). Mwitiko wa Hadhira ya Tamthilia: Mifano toka Tamthilia ya Nguzo Mama.Tazmili ya Umahiri. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. (Haijachapishwa).

Msokile, M. (1992). Kunga za Fasihi na Lugha. Kibaha: EPD.

Msokile, M. (1993). Uchambuzi na uhakiki wa Riwaya: Kidato cha Nne. Dar es Salaam: University Press

Mulokozi, M. (2017). Utangulizi wa Fasihi ya Kiswahili: Kozi za Fasihi Vyuoni na Vyuo Vikuu. Dar es Salaam: KAUTTU.

Mumbo, C. (2019). Uchunguzi wa Kidrama wa Riwaya ya Kiswahili na Maendeleo ya Fasihi Afrika Mashariki: Unaitwa Nani? K.W. Wamitila. Mwanga wa Lugha, 105-120.

Murumba, B. (2013). Mtindo katika Watu wa Gehenna. Tasnifu ya M. A Kiswahili katika Chuo Kikuu cha Nairobi (haijachapwa).

Mwalugelo, A. (2024). Mwongozo wa Uandishi wa Miswada ya Filamu: Andika Hadithi Zinazovutia. Dar Es Salaam:

Philemon, E. (2013). Language Change in Tanzania Film Industry. Chuo Kikuu cha Dodoma.

Njogu, K. na Wafula, R. M. (2007). Nadharia za Uhakiki wa Fasihi. Nairobi: Jomo Kenyatta Foundation.

Njogu, K. na Chimerah, R. (2008), Ufundishaji wa Fasihi, Nadharia na Mbinu. Nairobi, Jomo Kenyatta Foundation.

Nyoni, F.P. (2015). An Enquiry into Commercial Film Making in Tanzania. Athetic Value and Prospect, 2 (1): 70-77.

Obwogi, D., Oluoch, S. na Nyakundi, E. (2024). Mchango wa Mandhari Katika Utunzi wa Nyimbo Asili za Jamii ya Abagusii Kuwasilisha Ubabedume. East African Journal of Swahili Studies, 7(2): 95-106.

Prokopic, P. (2021). Exploring the Application of Practice-Based Research on Affective Cinema to the Teaching of Creative Cinematographic Techniques within UK Higher Education. Film Education Journal, 4(2): 170-183 https://doi.org/10.14324/fej.04.2.06

Ralph, S. (2015). What a Performance! Exploring Audiences’ Responses to Film Acting. Journal of Audience & Reception Studies, 12(1), 739-761.

Rosenblatt, M. (1978). The Reader, the Text, the Poem: The transactional theory of the literary work. Carbondale, IL: Southern Illinois University Press.

Senkoro, F. (2007). Uhalisiamazingaombwe katika Fasihi ya Kiswahili: Istilahi Mpya, Mtindo Mkongwe. Kioo cha Lugha, 5: 1-12

Senkoro, F. (2011). Fasihi. Dar es Salaam: KAUTTU LTD.

Shule, V. (2011). Effectiveness of Video Film in Reducing Young Men’s Gender Violence and Other HIV Risk Behaviours. Tazmili ya Uzamivu. Chuo Kikuu cha Dar es Salaam. (Haijachapishwa).

Shule, V. (2015). Sex, Witchcraft and Politics in Tanzanian Kiswahili Video-Films. A Journal of Theatre and Media Studies, 9 (2), 1-19.

Smith, M. (2017). Film, Art, and the Third Culture: A Naturalized Aesthetics of Film. Oxford University Press.

Smith, M. (2022). Engaging Characters: Fiction, Emotion, and the Cinema. Oxford University Press.

Staiger, J. (2005). Media Reception Studies. New York: New York University Press. https://www.researchgate.net/publication/287284103_Media_reception_studies

Wamitila, K. W. (2003). Kamusi ya Fasihi, Istilahi na Nadharia. Nairobi: Phoenix Publishers.

Wessels, B. (2023). How Audiences Form: Theorising Audiences through how they Develop Relationships with Film. Journal of Audience & Reception Studies, 19 (2), 285-303.

Tarehe ya Uchapishaji
28 November, 2025
Jinsi ya Kunukuu
Eisa, W. (2025). Uchunguzi wa Sababu za Mwitiko wa Hadhira Unaojitokeza katika Filamu Teule za Kitanzania za Mtandaoni. Jarida La Afrika Mashariki La Masomo Ya Kiswahili, 8(3), 126-143. https://doi.org/10.37284/jammk.8.3.4080