Jinsi Ubaguzi Wa Kijinsia Huendelezwa kwa Kutumia Lugha ya Kikuyu na Kiswahili

Ikisiri

Ubaguzi wa kijinsia umekita mizizi katika jamii nyingi na huendeshwa kwa njia mbalimbali mojawapo ikiwa matumizi ya lugha. Ubaguzi huu hulenga jinsia zote mbili japokuwa jinsia ya kike huathirika pakubwa. Utafiti huu ulichunguza namna ubaguzi wa kijinsia hukuzwa na kuendelezwa kwa kutumia lugha ya Kikuyu na Kiswahili. Hizi ni lugha mbili zitumikazo kwa mapana katika taifa la Kenya. Ubaguzi wa kijinsia kwa njia ya lugha hulenga jinsia ya kike zaidi kuliko ya kiume ijapokuwa Katiba ya nchi ya Kenya 2010 humlinda kila mtu dhidi ya ubaguzi wa aina yoyote. Madhumuni ya utafiti huu yalikuwa kuchunguza namna ambavyo ubaguzi wa kijinsia huendelezwa kwa kutumia lugha za Kikuyu na Kiswahili katika nchi ya Kenya. Tafiti nyingi zimechunguza jinsi ubaguzi wa kijinsia unavyoendelezwa katika fasihi andishi kwenye vitabu mbalimbali ila ni machache yaliyolenga lugha hizi kuu zitumiwazo katika taifa la Kenya. Hata kama serikali ya nchi ya Kenya imejikakamua na kutumia Katiba 2010 kupigana na ubaguzi wa kijinsia na kuhakikisha kuwa kuna usawa kwa jinsia, bado uovu huu unaendelezwa. Kwa hivyo, bila uchunguzi wa kiisimu wa kina kuhusu suala hili, ubaguzi huu utazidi kuendelea hivyo kuwa kikwazo katika kuhakikisha kuwa kuna usawa. Hili ndilo lilimchochea mtafiti ili kulijaza pengo hili la kiusomi. Nadharia ya Isimu ya Kifeministi iliyoasisiwa na Lakoff (1975) kisha kuendelezwa na Tannen (1990) na wasomi wengine ilitumiwa kuchanganua data. Utafiti ulifanywa kwa njia ya mahojiano yalifanywa kwa njia ya simu. Kadhalika, mtafiti alivisoma vitabu na makala za fasihi simulizi ili kupata ufahamu wa namna lugha hutumika. Muundo wa kimaelezo ulitumiwa katika uchanganuzi na kuwasilisha data. Sampuli ya utafiti ilikuwa ya kimakusudi ambapo ilihusisha kuwateua wazee kumi waliokomaa katika ya miaka sitini kuendelea katika jamii ya Kikuyu kisha wazee watano (walimu) walio na ufahamu wa lugha ya Kiswahili. Baadaye, data ilifanyiwa tafsiri kisha kuchanganuliwa kwa mbinu za kiuthamano. Ilibainika kuwa methali, majina ya watu, mpangilio wa vitenzi, sarufi, virai, mofimu pamoja na misamiati katika lugha hizi mbili hutumiwa sana kuendeleza ubaguzi wa jinsia..