Masuala Ibuka Yanayowasilishwa katika Vikatuni vya Ubongo Kids
Ikisiri
Utafiti huu ulilenga kujadili masuala ibuka kwenye vikatuni vya Ubongo Kids. Utafiti huu uliongozwa na nadharia ya Elimu Burudani ambayo iliwekewa msingi na Miguel Sabido (2003). Elimu Burudani ni nadharia iliyofumwa kuelimisha na kubadilisha mitazamo ya jamii kupitia burudani. Nadharia ya Elimu Burudani ilimsaidia mtafiti kuelewa jinsi vikatuni vya Ubongo Kids vinavyoelezea hali halisi kuhusu maisha ya watu na jinsi watazamaji wanaweza kuchochewa kujenga maana fulani kwa kulinganisha matukio katika kipindi na maisha yao. Sampuli ya utafiti ilipatikana kwa kutumia mbinu ya usampulishaji kimaksudi. Mbinu ya usampulishaji kimaksudi ilimhitaji mtafiti kuamua kwa hiari yake sampuli iliyoweza kumpa data kutoka kwa video inayohusiana na lengo la utafiti. Ukusanyaji wa data ulitumia mbinu ya kiwango kifu ambapo hakuna masuala au maarifa mapya yaliyobainika na data ilianza kujirudia, jambo linaloashiria kuwa ukubwa wa sampuli uliokusudiwa umefikiwa. Hivyo, mtafiti aliteua video 10. Uteuzi wa video ulizingatia masuala ibuka, ubora wa elimu kupitia burudani, na uhusiano wa moja kwa moja na malengo ya utafiti. Pia, video zilichaguliwa kulingana na ubora wa kiufundi na kipindi cha ubunifu kati ya mwaka wa 2014 na 2025. Data ilikusanywa kwa kutazama kauli na matendo yaliyoashiria masuala ibuka na kauli yao kunukuliwa. Uchanganuzi pamoja na uwasilishaji wa data ulifanyika kwa njia ya maelezo. Utafiti ulibaini kuwa masuala ibuka katika vikatuui vya Ubongo Kids huwasilishwa kwa njia rahisi kueleweka, yakilenga kuelimisha watoto kuhusu changamoto za sasa kama mabadiliko ya tabianchi, ulinzi wa watoto, matumizi salama ya teknolojia, umuhimu wa lishe bora, elimu na usafi wa mazingira. Matokeo ya utafiti yatawafaidi walimu, wakuza mitalaa na watafiti wengine kwa kuonyesha ufaafu wa vipindi vya watoto kama kiungo muhimu cha elimu kando na kuburudisha.
Upakuaji
Marejeleo
Boyd, J. (2015). Racializing in comic books: An examination of marvel comics the punisher (2004) St. Mary’s University, Halifax, Nova Scotia.
Brown, W. (2017). Entertainment-Education. Communication. https://doi.org/10.1093/ obo/97 80199756841-0180
Callus, P. (2018). The rise of Kenyan political animation: tactics of subversion.
Eko, L. (2010). The Art of Criticism: How African cartoons discursively constructed African media realities in the post-cold war era, Critical African Studies, 2:4, 65-91, DOI: 10.1080/20407211.2010.10530758
Gitau, A. W., Wamalwa, E. W., & Kevogo, S. A. (2023). Tathmini ya mbinu za ufundishaji wa masuala mtambuko katika mtaala wa umilisi: Mfano wa shule za msingi nchini Kenya. East African Journal of Swahili Studies, 6(2), 73–83. https://doi.org/10.37284/jammk.6.2.1645
Gitonga, S. (2020, August 18). Which TV channel are your children watching the most? - Business Today Kenya. Business Today Kenya. https://businesstoday.co.ke/which-tv-channel-are-your-children-watching-the-most/
Greg, G. (2004). Ecocriticism.London and New York: Routledge.
Humphry, J., Boichak, O., & Hutchinson, J. (2023). Emerging online safety issues: co-creating social media with young people-research report. Emerging Online Safety Issues-Co-creating social media education with young people-Research Report
Ikoro, O. S. (2022). Cartoon as a veritable vehicle for societal change. maiden edition, 118-136.
Imaizumi, S. K. (2009). Children’s television: Trends around the World. https://www.nhk.or.jp/bunken/english/reports/pdf/05_no4_07.pdf
IPCC. (2013). Climate change 2013: The physical science basis. Contribution of Working Group 1 to the Fifth Assessment Report of the New York, NY, USA: Cambridge University Press.Available: http://www.climatechange2013.org/images/uploads/WGS_AR5_SPM_Bronchure.pdf
Karani, J. (2021). Edutainment in children’s television programming: A content analysis of ‘Big Minds Childrens Programme’ on KBC Channel 1 (Doctoral dissertation, University of Nairobi).
Kidenda, M. C. (2006). An investigation of the impact of animated cartoons on children in Nairobi (Doctoral dissertation).
Maichuhie, K. (2025, April 20). Silent tears: How Kenya’s boys are battling a sexual violence crisis. Daily Nation; Nation. https://nation.africa/kenya/news/gender/silent-tears-how-kenya-s-boys-are-battling-a-sexual-violence-crisis--5005808
Maureen, M. (2015). Masuala ibuka katika riwaya ya kisasa. Kidagaa Kimemwozea na Mhanga Nafsi Yangu (Tasnifu). Chuo Kikuu Cha Kenyatta.
Mong’ina, M. (2025, February 18). Solving Kenya’s math crisis: How innovation, mindset, and policy can solve Kenya’s numeracy crisis. StorySpotlight. https://storyspotlight.co.ke/solving-kenyas-math-crisis-how-innovation-mindset-and-policy-can-solve-kenyas-numeracy-crisis
Motswaledi, T. R. (2022). Political cartoons: Agenda-setters of climate change. Journal for Creativity, Innovation and Social Entrepreneurship (JCISE), 6(2), 74-84
Mwangi, I., Ndanu, C., & Awino, J. (2024). The extent to which teachers’ Application of Problem-Solving Teaching Approaches Influences Learners’ acquisition of creativity and imagination skills in the implementation of CBC in private primary schools in Embu West Sub-County, Kenya. Journal of Popular Education in Africa, 8(9), 50-71.
Mwilaria, R., Kobia, J. and Musyimi, D. (2024). Sitiari za kiafya katika fasihi ya Kiswahili ya watoto: Mfano wa Nimefufuka, Pendo Katika Shari ya Sitaki Iwe Siri. East African Journal of Swahili Studies, 7(1), pp.504–513. doi:https://doi.org/10.37284/jammk.7.1.2351.
Naeem, M., Ozuem, W., Howell, K., & Ranfagni, S. (2024). Demystification and actualisation of data saturation in qualitative research through thematic analysis. International Journal of Qualitative Methods, 23(23). https://doi.org/10.1177/16094069241229777
Nanda, V. (2011). Climate change and environmental ethics. New Jersey: Transaction Publishers.
National Environment Management Authority. (2021). State of Environment Report 2019-2021: Summary for Policy Makers. Retrieved from https://www.nema.go.ke/images/Docs/EIA_1920- 1929/SoE%202019- 2021%20SUMMARY%20FOR%20POLICY%20MAKERS%20.pdf
Neil, C. (2012). Comics, linguistics and visual language: The past and future of a field in: F. Bramlett (Ed) Linguistics of the Study of Comics, New York: Palgrave Mcmillan.
Ngugi, P. (2017). Usawiri wa masuala ibuka katika fasihi ya watoto: Mifano kutoka Kenya. Mulika Journal, 35(1).
Njeru, M.K., Kobia, J.M. and Musyimi, D.M. (2022). Usawiri wa motifu za kimazingira katika tamthilia ya Kiswahili: Tathmini ya Majira ya Utasa (Arege, 2015). East African Journal of Swahili Studies, 5(1), pp.151–160. doi:https://doi.org/10.37284/jammk.5.1.699.
Njogu, K & Chimera, R. (1999). Ufundishaji wa fasihi: Nadharia na mbinu. Nairobi: Jomo Kenyatta Foundation.
Odhiambo, J. (2024, October 28). Solutions to the shortage of science teachers in Kenya. Business Daily. https://www.businessdailyafrica.com/bd/opinion-analysis/columnists/solutions-to-the-shortage-of-science-teachers-in-kenya-4804116
Ogola, J. O., Olale, K., Mogwasi, R., & Mainya, O. (2024). Organochlorine pesticide residues in water and sediments in river Kibos-Nyamasaria in Kisumu County: An inlet river of Lake Victoria, Kenya. Scientific African, 23(3), e02094–e02094. https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2024.e02094
Okowa, R. (2024). From fast food to fresh: How to shift Kenya’s eating habits to nutritious, farm-to- fork foods. GAIN. https://www.gainhealth.org/media/news/fast-food-fresh-how-shift-kenyas-eating-habits-nutritious-farm-fork-foods
Ondimu, S. M. (2018). Teachers’ preparedness for the implementation of the Competece Based Curriculum in Private Pre-Schools in Dagoretti Sub-County Nairobi City County. [Masters’ thesis, University of Nairobi]. Nairobi.
Opunde, S., Wandera, S. & Nabea, W. (2018). Uchunguzi wa masuala ya kijinsia katika nyimbo za Daudi Kabaka na John Amutabi Nzenze. Coretrain Journal of Humanities, Social Sciences and Education. 1. 315-322.
Orodho, A. (2003). Essentials of education and social science research methods, Nairobi’s: Masola Publisher.
Owala, O. R. (2021). Success and challenges of implementation of the competence-based curriculum in Kenya.
Özer, D. and Avcı, İ.B. (2015). Cartoons as educational tools and the presentation of cultural differences via cartoons. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 191, pp.418–423. doi:https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.04.355.
Prithviraj, M. M., Alam, M. R., & Devi, N. (2024). The cartoon character syndrome: Navigating the impact on childhood development in the digital age. Indian Journal of Psychiatry, 66(5), 463– 465. https://doi.org/10.4103/indianjpsychiatry.indianjpsychiatry_201_24
Reuveny, R. (2007). Climate Change-induced migration and violent conflict. Political geography26, 656-67.
Sabido, M. (2003). The origins of entertainment-education. In Entertainment-education and social change (pp. 83-96). Routledge.
Schleicher, A. (2018). Educating learners for their future not our past. ECNU Review of Education. 1(1), 58-75. doi:10.30926/ecnuroe2018010104
Sharapov, D. (2023). Arctic ice changes and global warming. E3S Web of Conferences, 460(4), 08014. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202346008014
Sharma, N. (2023). Entertainment-Education behind the scenes: Case studies for theory and practice. International journal of communication (Mtandaoni), 17, 6417-6420.
Simala, I. (2016). “Fasihi ibuka ya Kiswahili: Hali na mustakabali wake”. Katika Kiswahili na Utandawazi. L.C Mwita (Ed.). Nairobi: Twaweza Communications
Thaker, R. (2025, May 22). This is what Kenya should do to end rising cases of child sexual abuse. The Standard; Standard Digital. https://www.standardmedia.co.ke/opinion/article/2001519703/this-is-what-kenya-should-do-to-end-rising-cases-of-child-sexual-abuse
Toromade, S., Aanuoluwa, D., Kupa, N. E., & Ignatius, T. (2024). Reviewing the impact of climate change on global food security: Challenges and solutions. International Journal of Applied Research in Social Sciences, 6(7), 1403– 1416. https://doi.org/10.51594/ijarss.v6i7.1300
Ubongo (2024). Home - Ubongo Learning African Children’s Media & Edutainment. [Online] Ubongo. Available at: https://www.ubongo.org/.
Ubongo Kids Kiswahili. (2014, March 29). Ubongo Kids Webisode 11 - Redio ya Desimali. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=lmwLGl0X3co
Ubongo Kids Kiswahili. (2017a, October 2). Usafi wa Mazingira | Ubongo Kids Sing-along | African Educational Cartoons. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=p9LFzRwAwhQ
Ubongo Kids Kiswahili. (2017b, October 20). Ubongo Kids Webisode 43 - Mfumo wa jua | Katuni za Kiswahili. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=nx NR7a98hiQ
Ubongo Kids Kiswahili. (2018, October 31). Webisode 54: Ridhaa Yangu! | Ubongo Kids + European Union | Katuni za Elimu. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=6Fp_tVDEqKo
Ubongo Kids Kiswahili. (2019, July 24). Unaweka Nini Mtandaoni?! | Imba na Ubongo Kids | Katuni za Kiswahili. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=NQAUq-AE1B4
Ubongo Kids Kiswahili. (2020, March 23). Jifunze jinsi ya kujumlisha desimali! | Darasani na Ubongo Kids | Katuni za Kiswahili. YouTube. https://www. youtube.com/watch?v=YfSjH2emZE4
Ubongo Kids Kiswahili. (2021a, August 25). Tufanye nini kuzuiia mabadiliko ya tabia ya nchi? | Darasani na Ubongo Kids | Katuni za Kiswahili. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=-_vruscPjjE
Ubongo Kids Kiswahili. (2021b, November 26). Mabadiliko ya tabia ya nchi! | Jifunze kuhusu madhara ya uchafuzi wa mazingira na Ubongo Kids! YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=53PbgK_BEHE
Ubongo Kids Kiswahili. (2023, October 18). Mabadiliko ya tabia ya nchi! YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=z1QniceeFAg
Ubongo Kids Kiswahili. (2025, February 13). Umuhimu wa Lishe Bora | Lishe ni Muhimu | Ubongo Kids #nutrition. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=8Hk3hen0xQE
Weru, T., Sevilla, J., Olukuru, J., Mutegi, L. and Mberi, T. (2017). Cyber-smart children, cyber-safe teenagers: Enhancing internet safety for children. [online] IEEE Xplore. doi:https://doi.org/10.23919/ISTAFRICA.2017.8102292.
Vasquez, A. (1983). Art and society in essays in Marxist aesthetics. New York: Monthly Review Press.
Wangamati, C. K., Yegon, G., Sundby, J., & Prince, R. J. (2019). Sexualised violence against children: a review of laws and policies in Kenya. Sexual and Reproductive Health Matters, 27(1), 16– 28. https://doi.org/10.1080/26410397.2019.1586815
Wataka, N. J., Choge, S. C., & Manasseh, L. M. (2021). Tathmini linganishi kati ya mtalaa wa 8.4.4 na wa umilisi wa 2.6.6.3 katika ufundishaji wa fonimu za kiswahili katika kiwango cha chekechea. East African Journal of Swahili Studies, 3(1), 1–9. https://doi.org/10.37284/eajss.3.1.267
Wesonga, E.L., Ambuyo, B.A. and Chimerah, R. (2020). Nafasi ya fasihi katika kuwasilisha masuala ya mazingira kupitia riwaya Teule Tikitimaji (2013) na Msimu wa Vipepeo (2006) za K. W. Wamitila. East African Journal of Swahili Studies, 2(2), pp.54–64. doi:https://doi.org/10.37284/eajss.2.2.192.
Wizara ya Elimu. (2002). Ministry of Education and Technology: Primary school education syllabus. Volume 1. Nairobi: Ministry of Education
Copyright (c) 2025 Stephen Odiwuor Opondo, Mary Kanyua, PhD, Onesmus Ntiba, PhD

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.